ÖBA AĞIMIZ
Ergene Havzası
Ömerli Havzası
Uludağ
Çoruh Vadisi
Baba Dağı
Lara-Perakende Kumulları
Ahır Dağı
Erciyes Dağı
Çıldır Gölü
 
 

Yeni Kardelenimiz: Bursa Kardeleni (Galanthus bursanus)

Kardelen, Galanthus cinsi ve Nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına ait soğanlı bir bitkidir. Özellikle, dünya bahçelerinin en sevilen süs bitkilerinden biri olarak tanınır. Türkiye’de ise daha çok, soğanlı bitki ihracatı nedeniyle bilinir: bir yüzyılı aşkın bir süredir devam eden çiçek soğanı ihracatının en önemli kalemi Toros kardelenidir (Galanthus elwesii), her yıl doğadan milyonlarca kardelen soğanı toplanarak yurt dışına satılır.

Kardelenler başta Avrupalılar olmak üzere, bütün dünyada bahçe severlerin en gözde bitkilerindendir. Öyle meraklıları vardır ki, her yıl bahçelerinde yeni kardelen türleri, alt türleri, varyeteleri ve/veya kültür çeşitleri yetiştirmek ve satın almak için büyük bir zaman ve bütçe ayırırlar. Kardelen meraklıları bugüne kadar yüzlerce kültür çeşidi tanımlamış ve listelemiştir. Özellikle Avrupa’da çoğu sertifikalar ve ödüller alan bu kültür çeşitlerinin ticareti, her yıl kış aylarında büyük bir ivme kazanır: kardelen severler kültür çeşitlerini ve yeni kardelen türlerini satın almak için birbirleriyle yarışır.

Dünyada toplam 21 kadar kardelen taksonu*- en batıda Pirene Dağlarından, Kafkasya ve en doğuda İran’a kadar- Avrupa, Türkiye ve Orta Doğu’da doğal olarak yetişiyor (http://www.theplantlist.org). Türkiye, bunlardan (5’i endemik olmak üzere) 14’üne ev sahipliği yapıyor (https://www.bizimbitkiler.org.tr). Ne kadar zengin bir kardelen çeşitliliğine sahip olduğumuzu gösteren bu rakamlar, aynı zamanda hepimizin omuzlarına da birer sorumluluk yüklüyor.

Bu yıl, zengin kardelen çeşitliliğimize bir tür daha eklendi: sonbaharda çiçek açan, mis kokulu çok güzel bir kardelen türü bilim dünyasına tanıtıldı. Bursa yakınlarında yetişen bu yeni kardelene Galanthus bursanus adı verildi.

Bursa kardeleninin yaprakları donuk mavimsi-yeşil, kenarları hafifçe geriye kıvrık. Zarif beyaz çiçeklerinde, iç çiçek yapraklarının tepe ve tabanında iki belirgin yeşil leke (bazen de bu iki lekenin birleşmesiyle tek büyük yeşil leke) mevcut. Çiçeklenme zamanı Ekim-Ocak ayları: Türkiye’de Peşmen kardeleninden sonra (Galanthus peshmenii), Sonbahar’da çiçek açan ikinci kardelen türümüz.  

Ancak, çok dar yayılışlı endemik bir tür olan Bursa kardeleninin, bilinen tek doğal yaşam alanı hızla parçalanıyor. Hemen yakınındaki mermer/taş ocakları ve her yıl sürülerek ekilen tarım alanları nedeniyle tehdit altında. Ayrıca kardelen meraklıları tarafından da gelip toplanma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Bu nedenlerle, Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tehlike kategorisi: Çok Tehlikede (CR) olarak belirlenmiş.

Bursa kardeleninin doğal yaşam alanları mutlaka koruma altına alınmalı. Bu amaçla Tarım ve Orman Bakanlığı ilgili birimleri ve diğer merkezi ve yerel yöneticilerle görüşmeler ve işbirliği yapılmalı. Başta Bursa ve civarındakiler olmak üzere, hepimiz yeni kardelen türümüzü sahiplenmeli ve gözetmeliyiz. Bunu yaparken de, onu rahatsız etmeden; “madem buralarda mermer ocakları ve tarım arazileri var, onu alıp başka yere taşıyalım” demeden; öncelikle doğal yaşam ortamında olduğu gibi korumaya çalışmalıyız.    

Sema Atay

*Takson: bitki sistematiğindeki birimlerden her biri (tür, alt tür, varyete gibi).

Kaynak: Zubov, D, Konca, Y. & Davis, A. (2019)Galanthus bursanus (Amaryllidaceae): a new species of snowdrop from the Marmara Sea region, NW Turkey.



  
 
 
   
 

Son Haberler

 
 


Sürdürülebilir Turizm?


Kavrayamadığımız ve Koruyamadığımız Doğa


Sabırlık (Agave americana)


Doğayı yok eden değil, doğayı onaran tarım
Her hakkı saklıdır © 2015  I  Programlama Creanet Bilişim Hizmetleri