ÖBA AĞIMIZ
Ergene Havzası
Ömerli Havzası
Uludağ
Çoruh Vadisi
Baba Dağı
Lara-Perakende Kumulları
Ahır Dağı
Erciyes Dağı
Çıldır Gölü
 
 

Sabırlık (Agave americana)

Sabırlık bitkisini mutlaka park, bahçe ya da doğada görmüş olmalısınız. Sukulent - yapraklarında su depolayan etli bitkiler grubundandır. Anavatanı Amerika kıtası olan Agave cinsi yüzlerce tür içerir. Türkiye ve diğer Akdeniz Bölgesi ülkelerinde iklime gayet iyi uyum sağlamış ve doğallaşmıştır. Anadolu’nun güneyi, kuzeyi ve batısında sık rastlanır. Çok geç çiçek açması nedeniyle, Türkçede sabırlık, sabır çiçeği ve aynı zamanda İngilizce isminden uyarlanan, yüzyıl bitkisi olarak da adlandırılır.

Donuk mavimsi-yeşil renkte etli yaprakları, tabanda rozet (bir eksen etrafında halka şeklinde dizili yapraklar topluluğu) şeklinde çıkar. Sert, sivri uçlu ve dikenlidir, tepesinde siyahımsı sert bir dikenle son bulur. Yavaş büyür, genellikle yoğun ve büyük kümeler oluşturur. Yetişkin bir bitki, köklerinden çıkan sürgünlerle yeni/yavru bitkiler yetiştirir. Ömründe bir kez çiçek açar ve sonra ölür. Çiçeklenme zamanı, tabandaki yaprak rozetinden yükselen ve ucunda çiçek taşıyan yapraksız bir gövde büyür. Boyu yaklaşık 4-12 m’ye ulaşan bu odunsu gövdenin tepesi dar bir piramit şeklinde dallanır. Bu yan dalların uçlarında sarımsı yeşil renkli çiçekler, Temmuz-Ağustos aylarında açar. Bitki çiçeklenmesi ve sonra ölmesine kadar uzun yıllar (10 - 50+ yıl) yaşar.

Meksika’da çok yaygın olarak yetiştirilir ve fermente edilmiş özsuyundan alkollü bir içecek elde edilir. Meksika’nın ortasından dünyanın tüm tropik ve ılıman iklim bölgelerine yayılmıştır. Çoğunlukla park ve bahçelerde süs bitkisi, bazen de çit bitkisi olarak kullanılır. Yetiştirildiği yerlerden doğaya kaçmış, kendiliğinden üreyip çoğalarak, artık doğallaşmıştır.

Doğa koruma açısından, Türkiye’ye yabancı bitki türlerinin doğal habitatlarımıza yayılması, doğal bitki örtümüzü tehdit eden etmenler arasındadır (her ne kadar bu etmen, diğer tehditlere kıyasla daha az etkili olsa da). Kendi adıma A.americana’yı sağladığı faydaları ve yayılması kontrol edilebilir olmasından dolayı ayrı bir yere koyuyorum: toprağa yerleşip büyümeye başladıktan sonra ya çok az, ya da neredeyse hiç sulanmaya ihtiyaç duymuyor. Geceleri havadaki nemi alıyor, etli kalın yapraklarında depoluyor. Gündüzleri yapraklarındaki açıklıkları (stomaları) büyük ölçüde kapatıyor, böylece buharlaşmayı azaltıyor. Tarıma uygun olmayan kurak ve verimsiz topraklarda yetişebiliyor. Yetiştiği ortamda toprağa, havaya, insana ve diğer canlılara çeşitli faydaları dokunuyor. Örneğin atmosferde biriken çok miktarda karbondioksiti (CO2) çekme ve tutma kapasitesi var. Küresel ısınma ve kuraklıkla mücadelede kullanılan önemli bitkiler arasında yer alıyor. Tıbbi bitki olarak da geleneksel kullanımı söz konusu: ağrı giderici, antiseptik, idrar söktürücü ve müshil gibi özelliklere sahip olduğu biliniyor.

Bütün bu özelliklerinden dolayı, belki bundan sonra park, bahçe ve hatta doğada gördüğünüzde sabırlık (Agave americana) bitkisi daha çok dikkatinizi çekmeye ve sempatik gelmeye başlayabilir. Ve belki benim gibi her rastladığınızda eski bir tanıdıkla karşılaşmış gibi sevinebilir, onu selamlayarak sessiz bir iletişim de kurabilirsiniz.  

Sema Atay, Şubat 2022

Not: Meksika’da ‘Milyar Agave Projesi’ yürütülüyor. Proje kapsamında atmosferden bir milyar ton karbondioksit (CO2) emilmesi amacıyla, bir milyar ton Agave bitkisinin dikimi hedefleniyor. Daha fazla bilgi için: https://regenerationinternational.org/billion-agave-project



  
 
 
   
 

Son Haberler

 
 


Gölköy hurması, Bodrum


Sürdürülebilir Turizm?


Kavrayamadığımız ve Koruyamadığımız Doğa


Sabırlık (Agave americana)
Her hakkı saklıdır © 2015  I  Programlama Creanet Bilişim Hizmetleri