ÖBA AĞIMIZ
Ergene Havzası
Ömerli Havzası
Uludağ
Çoruh Vadisi
Baba Dağı
Lara-Perakende Kumulları
Ahır Dağı
Erciyes Dağı
Çıldır Gölü
 
 

Phaselis

Antalya körfezinin batı kıyısının ortasında uzanan bir yarımada üzerine kurulmuş antik Lykia kenti.  Hemen batısında Tahtalı Dağı (2366 m) silsilesi ve onun da arkasında Beydağları (3070 m) yükseliyor. Bir tarafı görkemli dağlar, diğer tarafı masmavi Akdeniz ile çevrili.

Yaklaşık 2500 yıl kadar önce kurulan Phaselis antik kenti, İlk Çağ’da önemli bir ticaret merkezi olmuş. Roma ve Bizans dönemlerinden kalan kalıntıları ve zengin biyolojik çeşitliliğiyle günümüze kadar nispeten korunabilmiş. Phaselis uygarlığını gözler önüne seren kalıntılar arasında; kızılçam ağaçlarıyla perdelenmiş 3 doğal limanı, kuzey ve güney limanlarını birleştiren geniş sütunlu caddesi, bu cadde etrafındaki ticari ve idari yapıları, hamamları, tapınakları, su kemeri ve tiyatrosu öne çıkıyor.

Antik kentin biyolojik çeşitliliği ise; kızılçam ağırlıklı orman, kayalık kıyı şeridi, kumul ve sulak alan habitatlarının çok zengin bitki örtüsüyle dikkat çekiyor. Burası, Antalya Körfezinin batı sahilleri boyunca uzanan Tahtalı Dağı Önemli Bitki Alanının (ÖBA No. 57) bir parçası. Beydağları Sahil Milli Parkı sınırları içinde yer alması nedeniyle, Antalya sahillerindeki büyük turizm yatırımları ve aşırı yapılaşmanın dışında kalabilmiş. Örneğin, hemen yanındaki Kemer ve Tekirova sahilleri, kıyı kumulları ve sulak alanlar büyük ölçüde tahrip edilmiş durumda. Phaselis, dört bir yanı turizm baskısı altında olmakla birlikte; Çıralı (eski adı Olympos) ve Çavuşköy (Adrasan) gibi bu bölgede bozulmamış birkaç küçük yerden biri.

Phaselis’in doğal bitki örtüsü üzerinde 2012-2016 yıllarında ayrıntılı bilimsel araştırmalar yürütüldü. Yaklaşık 5 yıl süren bu araştırmalar sonunda, antik kentte toplam 631 takson (tür, alt tür, varyete) listelendi. Aralarında toplam 99 (dar ya da geniş yayılış gösteren) endemik bitki tanımlandı: 15’i Beydağları Sahil Milli Parkına, 19’u Antalya’ya ve 65’i Türkiye’ye özgü bitkiler.

Tipik Akdeniz bitki örtüsünün hakim olduğu orman habitatında, kızılçamların yanı sıra karaçam, sedir, servi, katran ardıcı, meşe, çınar, dişbudak, akçaağaç, erguvan, sakız ağacı yer alıyor. Orman bitki örtüsü aynı zamanda (sandal ağacı, laden, funda, defne, mersin, zakkum, sumak, akçakesme, duman çalısı vb.) tipik Akdeniz maki topluluklarına da ev sahipliği yapıyor. Serpantin ve kireçtaşı kayalar üzerinde gelişmiş bu orman çeşidi, uluslararası Bern Sözleşmesi kapsamında Tehlike Altındaki Habitatlardan biri olarak belirlenmiştir: 42.85B11- Güney Anadolu’da serpantinler üzerinde gelişen kızılçam ormanları *1.

Phaselis’te Küresel ve Avrupa ölçeğinde tehlike altında bulunan çok sayıda nadir ve endemik bitki yetişiyor. Beydağları Milli Parkı, Antalya ya da Türkiye’ye özgü bitkilerden bazı örnekler aşağıda sıralanıyor. Bitkilerin Latince adlarına dikkat edildiğinde, türü tanımlayan ikinci kelimelerin Phaselis ve civarındaki Karia, Kilikya, Lykia ve Pamphylia gibi antik bölge isimlerinden esinlenildiği görülebilir: Alkanna pamphylica, Centaurea dichroa ve C. wagenitzii, Cephalaria cilicica ve C. lycica, Crocus antalyensis, C. cancellatus ssp. lycius ve C. wattiorum, Dorystoechas hastata, Fritillaria asumaniae ve F. carica, Galanthus elwesii var. monostictus, Glycyrrhiza asymmetrica, Lathyrus belinensis, Muscari racemosum, Ophrys climacis ve O. phaseliana, Origanum minutiflorum ve O. solymicum, Phlomis chimerae ve P. lycia, Ricotia davisiana, R. carnosula ve R. sinuta, Sideritis lycia, Verbascum chazaliei vb.

Doğal, tarihi ve kültürel mirasıyla Phaselis, koruma-kullanma dengesi içinde bize gerçek turizmin nasıl olması gerektiğini sessizce gösteriyor. Onun gibi muhteşem Akdeniz kıyılarımızın en güzel örneklerini, sürdürülebilir turizm ilkeleri çerçevesinde (bütün ilgi gruplarının katkısı ve işbirliği içinde) koruyarak, gelecek nesillere aktarabilmeliyiz.

Prof. Dr. R. Süleyman Göktürk*2 - Sema Atay

Haziran 2021

*1Bern Sözleşmesi Çalışma Komitesi Sonuç Bildirgesi No.4’de (1996) yer alan ve Palearktik Habitat Sınıflamasına dayanarak listelenen tehlike altındaki habitatlardan. Türkiye gibi Bern Sözleşmesine taraf ülkeler, bu habitatları koruma altına almakla yükümlü. 

*2Prof. Dr. R. Süleyman Göktürk - Akdeniz Üniversitesi, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, Antalya.

Phaselis Antik Kenti Flora Araştırma Projesi ve Fotoğraflar: Prof. Dr. R. Süleyman Göktürk



  

Adrasan dügmesi (Centaurea wagenitzii)

Antalya cigdemi (Crocus antalyensis)

Asuman terslalesi (Fritillaria asumaniae)

Belen burcagi (Lathyrus belinensis)

Garipcigdem (Crocus cancellatus subsp. lycius)

Faselis orkidesi (Ophrys phaseliana)

Kardelen (Galanthus elwesii var. monostictus)

Kayaçiğdemi (Crocus wattiorum)

Likya çalbasi (Phlomis lycia)

Salba (Dorystoechas hastata)

Yaman havaciva (Alkanna pamphylica)

Karya terslalesi (Fritillaria carica)

Tahtali Dagi OBA No.57
 
 
   
 

Son Haberler

 
 


Ormanlarımızın Sürdürülebilir Yönetimi


Tuz Gölü’nde Flamingo Yavruları Neden Öldü?


Phaselis


İstanbul Şakayığı
Her hakkı saklıdır © 2015  I  Programlama Creanet Bilişim Hizmetleri