ÖBA AĞIMIZ
Ergene Havzası
Ömerli Havzası
Uludağ
Çoruh Vadisi
Baba Dağı
Lara-Perakende Kumulları
Ahır Dağı
Erciyes Dağı
Çıldır Gölü
 
 

Gölköy hurması, Bodrum

Bodrum yarımadasında doğal ve sonradan yerleşmiş 747 bitki (takson) tanımlanmıştır. Bunlar arasında, çeşitli amaçlarla (beslenme, hastalıkların tedavisi vb. için) kullanılan ve geleneksel olarak nesilden nesile aktarılan 99 bitki belirlenmiştir (Tuzlacı, 2005). Bodrum’un doğal olarak yetişen en önemli bitkilerinden biri, Gölköy hurmasıdır:Phoenix theophrasti subsp. golkoyana. Gölköy hurması, Türkiye’deki tek doğal palmiye türü olan Datça hurmasının (Phoenix theophrasti) bir alt türüdür.

Datça hurması (P.theophrasti), Muğla ve Antalya il sınırları içinde birkaç alanda ve oldukça az miktarda bulunur. Datça hurmalarının yetiştiği üç alan, Önemli Bitki Alanı (ÖBA) olarak tanımlanmıştır: Bozburun ve Datça Yarımadaları ÖBA (No.46); Patara Kumulları ÖBA (No 51) ve Tahtalı Dağı ÖBA (No 57). Datça hurması, Türkiye’nin nesli tehlike altında bulunan ve taraf olduğu uluslararası Bern Sözleşmesi gereğince, doğal habitatlarında mutlak koruma altına alması gereken bitkilerindendir.

Gölköy hurması  (P.theophrasti subsp. golkoyana) ise, yalnızca Bodrum’un kuzeyinde, Gölköy’de bulunur. Botanik ve doğa koruma açısından, Gölköy’ün en önemli özelliklerinden biridir. Gölköy’de yetiştiği küçük lagün ekosistemi ve hafif tuzlu sulak alan habitatı, Gölköy ÖBA (No. 45) olarak tanımlanmıştır. ÖBA kitabımızın yazıldığı, 2000’li yılların başında ÖBA’nın batı kenarı boyunca uzanan Gölköy hurma topluluğunda, bazıları 8 m’ye ulaşan yaklaşık 200 hurma ağacı bulunuyordu. Gölköy hurmalarının günümüzdeki durumu, Bodrum’da yaşayan Peyzaj Mimarı Serkan Eren’in Eylül 2022’de çektiği aşağıdaki fotoğraflardan görülebilir.

Bodrum Gölköy’deki hurma ağaçları, Prof. Dr. Melih Boydak tarafından, farklı genel morfolojik ve tohum özellikleri nedeniyle Datça hurmasının bir alt türü olarak tanımlanmıştır (Boydak, 2019). Bodrum’daki aşırı turizm yapılaşması ve diğer tehditlere bağlı olarak, Gölköy hurma topluluğunun geleceği; ulaşımı çok zor sarp vadi ve kayalıklar üzerinde yetişen Datça hurmalarına kıyasla çok daha büyük bir tehlike altındadır: konutların arasında kalması, lagün ekosistemi üzerindeki baskılar (balık çiftlikleri, sulak alanı besleyen akarsuların setlenerek su rejiminin değiştirilmesi, kısmen kurutulması vb.), yazlık konut ve yol inşaatları, moloz ve çöp dökümü, konutların bahçelerine dikilen Türkiye’ye yabancı palmiye türlerinin doğal hurma ağaçlarıyla genetik olarak karışması gibi tehditlerle karşı karşıyadır.

Türkiye’ye yabancı palmiye türleri, Bodrum’da bahçe ve yol peyzaj düzenlemelerinde yaygın olarak kullanılıyor: Kanarya Adaları hurması (Phoenix canariensis), Arap hurması (Phoenix dactylifera), Amerika yelpaze palmiyeleri (Washingtonia robusta ve W.filifera) vb. Gölköy hurmaları, bu kültür palmiyeleriyle karıştırılmadan, resmi ve özel girişimlerle doğal yaşam alanlarında koruma altına alınmalıdır. Bu amaçla Muğla Orman Bölge Müdürlüğü, Bodrum Orman İşletme Şefliği, Bodrum Belediyesi ve Gölköylülerin işbirliği yapması son derece önemlidir. Gölköy hurma topluluğunun geleceği, Bodrum’da yaşayanlar başta olmak üzere, ancak genel kamuoyunda farkındalığın arttırılması ve herkesin kişisel sorumluluğu sayesinde, garanti altına alınabilir.

Sema Atay, Eylül 2022

Fotoğraflar:      Serkan Eren

Kaynaklar:       1. Boydak, M. (2019). A new subspecies of Phoenix theophrasti Greuter (Phoenix theophrasti Greuter subsp. golkoyana Boydak) from Turkey. Forestist 69(2): 133-144.

2. Özhatay, N., Byfield, A. ve Atay, S. (2005). Türkiye’nin 122 Önemli Bitki Alanı. WWF Türkiye, İstanbul.

3. Tuzlacı, Ertan (2005). Bodrum’da Bitkiler ve Yaşam. Güzel Sanatlar Matbaası A.Ş., İstanbul.



  
 
 
   
 

Son Haberler

 
 


Uludağ Milli Parkı yerine Alan Başkanlığı mı?


2023 Yılına ve Türkiye Cumhuriyeti’nin 2. Yüzyılına Girerken,


Gölköy hurması, Bodrum


Sürdürülebilir Turizm?
Her hakkı saklıdır © 2015  I  Programlama Creanet Bilişim Hizmetleri